LİDER GİBİ HAREKET EDİN YÖNETİCİ GİBİ DEĞİL

Derleyen: "Savaş Tavşancı, Organizasyonel Gelişim Danışmanı", 22 Temmuz 2006

İş dünyasının bilgi paylaşım portalının bu köşesinden sizlere emekliye ayrılmış dünyanın en büyük şirketleri arasında gösterilen ABD menşeli General Electric'in efsane CEO'su (İcra Kurulu Başkanı) Jack Welch'in Liderlik başarılarını, 2000 yılında Robert Slater tarafından yazılan ve Literatür yayıncılık tarafından Türkçe'ye çevrilen kitaptan (*)  özet alıntılar yaparak sizlere aktaracağım. 

Pek çok yönetici  değişimden korkuyor. Pek çok yönetici durağanlığın en iyi işletme stratejisi olduğuna inanıyor. Belki de en güvenlisi olduğu için. Welch ise değişimden kaçmanın saçma olduğunu söylüyor ve yarına yönelik lider değişimi seviyor. Değişimi heyecan verici, meydan okuyucu, yaratıcı buluyor.

Değişimin işletme gerçeğinin en büyük parçalarından biri olduğuna işaret ediyor. İş çevresine dikkat edin, sürekli değişiyor. Yeni rakipler, yeni ürünler. Bu olgulara önem vermeyen bir işletme çökmeye mahkumdur. Welch, 1980'lerin başındaki yeniden yapılanma girişiminden 1990'ların ortalarındaki şirket çapında kalite girişimine kadar gündemi devamlı yenilemeyi bildi.

1980'lerde şirketin bilançolarının iyi gözükmesine rağmen, gelen krizi gördü. GE ve diğer Amerikan şirketleri 1970' ler den kaynaklanan yüksek enflasyonun etkileri ve Asyalı tehdidi ile karşı karşıya kalmaktaydı. Bunu Welch şöyle açıklıyordu:

"Japonlar, altmışların sonundan ve yetmişlerin başından itibaren düşük kalite düşük fiyattan vazgeçip, düşük fiyat yüksek kaliteye geçmişlerdi. Onların fabrikaları, kaliteleri ve disiplinleri bizi bunaltıyordu. Böylece bizim de yer aldığımız pazarda gün geçtikçe pazar payını arttırmakta ve böylece bizi olumsuz etkilemekteydi."

Welch'in bu durum karşısında yeni stratejisinin önemli köşe taşı, belirli işletmeleri atıp temizlemek yalnızca pazarına egemen olabilecek işletmeleri elde tutmaktı. Şirket zayıf işletmeleri hızlandırmıyorsa, o işletmeler kapatılır ya da satılırdı. Bu yeni stratejiye istinaden yılda 3 milyar dolarlık satışı olan ve bir zamanlar Birleşik Devletler de  televizyon seti ve kayıt cihazı üreticilerinin lideri durumundaki "Consumer Electircs" i  elektronik şirketlerinin en büyüğü "Thomson SA." ya  1987 yılında devretti. Buna karşılık GE, her yıl Avrupa'da yaklaşık 750 milyon dolarlık röntgen cihazı ve başka tanı makineleri satan "Thomson-GGR" tıbbi görüntüleme birimini aldı. Bu GE'nin Avrupa tıbbi görüntüleme pazarına girmesini sağladı. Yine  12 Aralık 1985 ‘ te, GE iletişim devi RCA'yı tacındaki mücevher NBC Televizyon Şebekesi dahil olmak üzere 6.28 milyar dolara satın aldı. Yeni Bir birleşik güç oluşturan GE ve RCA birliği 40 milyar dolarlık satış ile Fortune 500'de yedinci sıraya yerleşti.

Welch'in yaptığı diğer değişimler ise "Çözüm-Bul" programı ile öğrenme kültürünü yaratması ve şirket bütününde kaliteye ulaşmasıdır.
                    "Zayıf yöneticiler işletmelerinin katilleridir."
Çok büyük bir şirketi yönetmenin doğru yolu nedir? Bu sorunun cevabına geçmeden önce Welch çoğu yöneticinin şirketi aşırı yönettiğini söylüyor. Aşırı yönetenler, bürokratik tembelliğin ve büyük şirketleri öldüren hantallığın oluşumuna yardımcı olurlar. Yöneticiliği çok bilmişlikle, başkalarından daha zeki bulunmakla bir tutulmaz. Bu tür yöneticiler insanı esinlendiremiyor, çalışanları sıkı denetime tabi tutuyorlar. Bu tür yöneticiler zayıf yöneticilerdir ve işletmeyi bir katil gibi yavaş yavaş öldürürler.

Peki bir dizi ana işletmeye bakan bir süper liderin görevi nedir? Welch şöyle diyor: "Benim işim, en büyük fırsatlara en iyi kişileri yerleştirmek ve paraları doğru yerlere en iyi biçimde dağıtmak. Hepsi bu." 
                   "Fikirleri aktar, kaynakları dağıt ve yoldan çekil."

Gerçekte yöneticilere söylediği şu: Aşırı yönetmeye kalkışıp başarısız olamayın. Bir vizyon yaratarak yönetin, sonrada çalışanlarınızın o vizyonda çalıştığına emin olun. İşte hepsi bu. Sonuçta işletme gerçekten karmaşık bir iş değil. Öyleyse önderlik edin, yönetmeyin. Tüm işletmeyi söndürülemeyecek biçimde ateşleyerek şevki nasıl yayacağınızı ve ne zaman kutlama yapacağınızı bilin ve yoldan çekilmeyi unutmayın.
Çalışanları işleri konusunda heyecanlandırmak: Welch'e göre, büyük bir işletme liderinin anahtarı bu. Şevki ortaya çıkarmanın yolu, diyor Welch çalışanlara çok daha fazla özgürlük vermektir. Ayrıca takım ruhu oluşturmak ve dürüstlüğü de elden bırakmamak gerekir.

Bütün bu söylenenlerin yapılabilmesi için altınızda bulunan yöneticilerinde sizin gibi şirket değerlerine sahip çıkması gerekir. Zaten Welch 21.yy'da egolarını bastıran, kimliklerini sislendirebilen ve şirketin iyiliği için çalışabilen yöneticiler istiyor.
               "Yirmi birinci yüzyılda ekmek kızartıcıları mı uğraşıyor olacaksınız,
                 yoksa CAT tarayıcılarıyla mı?"
Gerçekle yüzleşin. Hatta gerçekle yüzleşip kalmayın onu eyleme dönüştürün. Ama bu sırada çeşitli nedenlerden dolayı gerçekle yüzleşmek zordur. Çoğu kez, gerçekten kaçmak çok kolay olarak görülür. Gerçek incitir, üzücüdür, kişi için küçültücü olabilir. Yine de gerçeklerle yüzleşmek, Welch'e göre, işletme işini o denli basit kılan bir şeydir.

· Dünyanın gitgide artan bir biçimde rekabetçi duruma geldiği gerçeği ile yüzleşin.
· Hiçbir işin ömür boyu garantisi olmadığı gerçeği ile yüzleşin.
· Çok büyük bürokrasiler kurarak bir işletmeyi yönetmenin etkili olmadığı gerçeği ile yüzleşin.
· İşletmenin gerçekten basit iş olduğu gerçeği ile yüzleşin.

1983 yılında GE'nin elektrikli ev eşyaları işletmesinin temizlenmesi Jack Welch 'in gerçekle yüzleşmesinin ilk örneğiydi. GE çalışanları en acı veren tasfiye oldu. Ekmek kızartıcılarından, ütülerden, vantilatörlerden vazgeçmek şirketin kültürel değerlerini satmak gibi bir şeydi. Bunun için çalışanlardan ve halktan çok büyük tepkiler geldi. Welch ‘in ise  bu tepkilere cevabı şöyle oldu: "Yirmi birinci yüzyılda ekmek kızartıcıları ile mi uğraşıyor olacaksınız, yoksa CAT tarayıcılarıyla mı? Bu şirket geçmişte kârlı olmuştur, fakat GE'nin geleceğinde bunun yeri yoktur." Böyle tepkilerin olduğu durumlarda insanların düşüncelerini değiştirmenin tek yolu tutarlılıktır. Welch'e göre  tutarlı olmanın en can alıcı yanlarından biri, her dinleyiciye, boş laf olmamak üzere aynı mesajı verdiğinden emin olmaktır. Jack Welch ister yönetim kuruluna, ister finans  analistlerine, ister sendikalara, isterde GE çalışanlarına konuşsun, mesajın asla dalgalanmamasıyla övünüyor. "Dışarıdakilere  bir şey, içeridekilere başka bir şey söylemem" diyor.

Welch, mesajını zihinlere işlerken, GE işgücünün kalplerini ve beyinlerini kazandı ve eleştirenleri inananlara çevirdi. Bunu başarmakla, değişim için çok daha verimli bir ortam yarattı ve bu da GE'yi değiştirme görevini kolaylaştırdı.
 
  
 (*) YARARLANILAN KAYNAK: